عبارت "توده" يا همان به قول خارجيها "mass" نخستين بار كه به دانشكده ارتباطات علامه آمدم در تو در توي مفاهيم تكراري درسهاي صدمن يك غاز به گوشم خورد. از همان ابتدا اين واژه مرا ميترساند هنوز هم قدرت اعجاب انگبز نهفته در پس اين عبارت مرا دچار واهمه مي كند.
توده يا همان عبارت هول انگيز " mass" از آن رو رعب آور است كه ترا به معناي يك جمع در عين حال خاموش به ذاته خيلي پرهياهو مي رساند.
در جامعه اي كه به آن عبارت توده اي اطلاق مي شود ديگر از وجدان جمعي و همگرايي اجتماعي به شكل سنتي آن خبري نيست . وجدان جمعي از اجتماع توده اي رخت بر بسته و البته نمونه هاي تازه اي از اين تعبير جايگزين آن شده است. نمونه هایی مانند موسيقي پاپ ، فيلمهاي هاليوودي، هنر مصرفي، ايسم هاي مختلفُُ، باورهای ایدوئولوژیکی و ...
در اجتماع توده اي آدمها در رخوت از دست دادن معناهاي پيشين يك حس نوستالوژيك پيدا ميكنند به زندگي گذشته و باورها و معاني كه حالا ديگر در دسترس نيست.ميانديشند به دستيابي به حسي جمعي به يك وجدان اجتماعي .
به عبارتي ديگر در پي دستيابي به معنا هستند . حالا اين معنا مي تواند ديدگاهها ي نژاد پرستانه "هيتلر" باشد يا جملات پر رنگ و لعاب ايدئولوژيكي براي دلگرمي از زندگي امروز ودلخوشي به فرداي آخرت.
جامعه اي كه داراي ويژگي توده اي است به شدت مستعد استقبال از باورهاي معنا آفرين است.اينجوري كه دارد پيش مي رود همه جوامع به گونه اي اين استعداد نهفته را در درون خود مي پرورانند .
اخبار لبنان را پيگيري نمي كنم . گاه به گاه عكسهاي صبحانه را شطرنجي و با كلي عذاب مي بينم و ...
"شيخ حسن نصرالله" براي اجتماع توده اي معنا آورده است. اين ظاهر ماجراست. در اتفاق لبنان هزار پيش آمد ديپلماتيك ديگر مي توانست اتفاق بيفتد كه نيفتاد و جنگ حالا شده است اتفاق نهايي . قوم يهود كه خود در خلال جنگ هاي جهانگير بارها و بارها از اقتدار ديدگاه هاي توتاليتري چون نازيسم به اين سو و آنسوي جهان پراكنده شده، حالا دارد خود نسخه بيمار يك حركت تكراي را مي پيچند. ( قضيه اسراييل فعلا بماند براي تحليل گراني كه دانششان از علم بين الملل و تاريخ به حد كفايت است).
سخن من اينجا تنها با زتوليد ريشه اي و متداوم ديدگاه هاي بنيادگرايانه در اين سو آن سوي جهان است. ديدگاهي كه در پس نبود معناها در دنياي چيز واره شدن و مملو از آدميان تك ساحتي با استقبال توده مواجه مي شود.
/ نوشته شده توسط : آمنه شیرافکن / سه شنبه سوم مرداد 1385 , 13:28 /